Fideden Bitki Dikme Adım Adım

Marketten ya da fidancıdan aldığınız o küçük saksılardaki fideler, aslında yolun yarısını çoktan kat etmiş durumda. Ama pek çok yeni başlayan kişi tam bu noktada takılıyor: "Fideyi ne kadar derine gömeceğim? Hemen sulamalı mıyım? Neden iki gün sonra yattı?" Bu soruların hepsinin cevabı var ve çoğu, birkaç basit alışkanlıkla çözülüyor. Aşağıda fide dikme teknikleri konusunu, dikimden önceki ilk saatten iki hafta sonrasına kadar sırayla ele alıyoruz.

Fideyi eve getirdim, hemen dikebilir miyim?

Genellikle hayır. Fide, satıldığı yerde belli bir ışık, sıcaklık ve nem düzenine alışmış durumda. Doğrudan balkona ya da bahçeye çıkarırsanız yapraklarında yanma, sararma veya ani solma görebilirsiniz. Buna "şok" diyoruz ve önlemek oldukça kolay.

Dikimden önce fideye 2-3 gün alıştırma süresi verin:

• İlk gün sabah 2-3 saat gölgeli bir açık alanda tutun, sonra içeri alın.
• İkinci gün süreyi 4-5 saate çıkarın, yarım gün yumuşak güneş görsün.
• Üçüncü gün bütün günü dışarıda geçirsin; gece sıcaklığı çok düşmüyorsa dışarıda kalabilir.
• Bu süre boyunca toprağını nemli tutun, ama yeni gübre vermeyin.

Bir de zamanlama sorusu var: dikimi sabah erken ya da akşamüstü yapın. Öğle güneşinin altında yapılan dikim, köklerin toprakla tanışacağı ilk saatlerde bitkiyi gereksiz yere yorar. Bulutlu bir gün varsa en iyisi odur.

Dikiş derinliği ne olmalı? Boğaz kısmı gömülür mü?

Temel kural şu: fidenin kök topağının üstü, dikeceğiniz toprağın yüzeyiyle aynı hizada olmalı. Yani saksıdaki toprak seviyesi, yeni yerindeki toprak seviyesine denk gelsin. Çok derine gömerseniz gövde nemde kalır ve çürür; çok yüzeyde bırakırsanız kökler açıkta kalıp kurur.

Bu kuralın tek önemli istisnası domates. Domates fidesinin gövdesinden yeni kök çıkarma yeteneği vardır, bu yüzden alt yaprakları koparıp gövdenin 5-8 cm'ini toprağa gömebilirsiniz. Daha güçlü bir kök sistemi elde edersiniz. Biber ve patlıcanda ise bu yöntem işlemez; onları normal seviyesinde bırakın.

Adım adım dikim

1. Dikim yerine, kök topağından biraz daha geniş ve aynı derinlikte bir çukur açın.
2. Çukura bir bardak su dökün, suyun çekilmesini bekleyin. Bu, köklerin ilk anda kuru toprakla temas etmesini engeller.
3. Fideyi saksıdan çıkarırken gövdesinden değil, topağın altından tutun. Saksının kenarına hafifçe vurmak çıkarmayı kolaylaştırır.
4. Kökler topağın etrafında sarmal hale gelmişse, alt kısmındaki sıkışmış kökleri parmağınızla nazikçe açın.
5. Fideyi çukura yerleştirin, çevresini toprakla doldurun ve elinizle hafifçe bastırın. Sıkıştırmayın; hava boşluğu kalmasın yeter.
6. Gövdenin dibinden değil, biraz uzağından, yavaş yavaş sulayın.

Kullanacağınız harcın yapısı da bu aşamada belirleyici. Su tutan ama tıkanmayan, drenajı iyi bir karışım hazırlamak sitedeki toprak hazırlığı bölümünün konusu; oradaki oranlara göre hazırlanmış bir harç, dikimden sonraki ilk haftada işinizi ciddi şekilde kolaylaştırır.

Dikimden sonra ne kadar sulamalıyım?

İlk sulama en cömert olanıdır: suyun saksının dibinden ya da toprağın alt katmanına kadar indiğinden emin olun. Sonrasında ise "her gün bir bardak" gibi sabit bir alışkanlık yerine toprağa bakarak karar verin.

• Parmağınızı 2-3 cm daldırın; nem hissediyorsanız bekleyin.
• İlk 7-10 gün toprağı sürekli hafif nemli tutun, ama çamur haline getirmeyin.
• Yapraklara değil, kök bölgesine su verin. Islak yapraklar mantar hastalıklarına açık kapı bırakır.
• Saksıda yetiştiriyorsanız tabakta biriken suyu 20 dakika sonra boşaltın.

Sulama sıklığı; kap büyüklüğü, hava sıcaklığı ve bitki türüne göre değişir. Sitede sulama zamanı ve sıklığına ayrılmış ayrı bir bölüm var, orada mevsime göre aralıkları daha ayrıntılı bulabilirsiniz.

Fide yattı, yaprakları soldu; ne yaptım yanlış?

Dikimden sonraki ilk 2-3 günde hafif bir sarkma normaldir, buna dikim şoku denir. Kökler yeni toprağa tutunana kadar bitki su alımını yavaşlatır. Panikle daha çok su vermek genellikle durumu kötüleştirir.

İlk hafta boyunca gübre vermeyin. Yeni yaralanmış köklere besin çözeltisi vermek yakma riski taşır. 10-14 gün sonra yeni yaprak çıkışını gördüğünüzde, evde hazırladığınız seyreltik bir besinle başlayabilirsiniz. Bir de destek konusu: domates, salatalık, fasulye gibi tırmanan türlerde ipi ya da çubuğu dikimle birlikte yerleştirin; bitki büy